Filosofie-Tijdschrift jrg. 35 nr. 6: Marcel Gauchet

Beschrijving

Een los papieren nummer bestellen kan via https://filosofie-tijdschrift.nl/nummer-nabestellen.
Een abonnement telt 6 nummers per jaar. Zie onze abonnementspagina.

---

Het zesde en laatste nummer van deze jaargang is gewijd aan de nog levende Franse historicus en filosoof Marcel Gauchet (1946). Een denker die, in de woorden van Donald Loose, een ‘genealogie van de autonomie’ schreef – en daarmee een van de meest relevante, scherpe en urgente denkers van onze tijd werd.

Centraal in het onderzoek van Gauchet staat de vraag hoe het individu zich tot zichzelf en de samenleving verhoudt. Twee ogenschijnlijk tegenstrijdige maar onlosmakelijk met elkaar verbonden begrippen staan daarin centraal: autonomie en heteronomie (of ‘alteriteit’).

Gauchet duidt de westerse beschavingsgeschiedenis tot aan onze hedendaagse samenlevingsvorm als een ‘uittocht uit de religie’. Daarmee bedoelt hij dat zowel samenleving als individu steeds autonomer zijn geworden. De democratische samenleving zoekt haar legitimiteit en fundament niet langer buiten zichzelf (in een transcendente orde) maar binnen zichzelf, en het individu identificeert zich steeds minder met wat hem overstijgt (zoals gemeenschap of algemeen belang) en steeds meer met wat hem individueel kenmerkt.

Omdat het samenleven daardoor niet zomaar gemakkelijker, maar op veel manieren juist gecompliceerder is geworden, ziet Gauchet onze tijd ook wel als een worsteling met de ‘autonome orde’ waarin we zijn aanbeland. Wat daarvan de gevolgen zijn, en wat de bredere achtergrond en betekenis van Gauchets denken uitmaakt, wordt in dit nummer in verschillende artikelen vanuit verschillende perspectieven verkend.

Daarnaast treft u in dit nummer ook weer onze vier rubrieken aan, evenals de berichten, boekbesprekingen en attenderingen.

---

Inhoud

Themagedeelte Marcel Gauchet

Marcel Gauchet
Een genealogie van de autonomie
Donald Loose 

Politiek en religie in Le désenchantement du monde
Guido Vanheeswijck

Autonome transcendentie en de illusies van de actuele democratie
Donald Loose 

Een maatschappij van individuen
Gauchets diagnostiek van de huidige crisis van de democratie
Antoon Braeckman 

Moderne democratie: opgesloten in het heden
Ad van Houwelingen 

Comparatieve filosofie

Het probleem met het lichaam-geestprobleem
Begrepen met behulp van Vasubandhu
Ruben Daniël Venema

Berichten

Filosofie van wetenschap en techniek

Het hoofd en het hart
Calvijn en de mystieke traditie
Chunglin Kwa 

Filosofie van politiek en cultuur

Simone Weil en het institutionele manco van een liberale democratie
Warrie Schuurman 

Filosofie en onderwijs

De wijsheid van het gewone leven
Het denken van Patricia De Martelaere
Karen Vintges

Berichten

Boekbesprekingen

Gauchet van A tot Z
Donald Loose

“Descartes belazerde de kluit”
Eric Bolle 

Waar is Epi?
Peter de Wind 

Antropologische reis door Apenland
Ronald van Raak

Het leven van de geest
Floris Schleicher 

Attenderingen

Recente wijsgerige uitgaven in het Nederlands taalgebied