De wandelaar en zijn schaduw. Filosofie van het parareligieuze leven

Beschrijving

‘De wandelaar en zijn schaduw’ biedt een filosofische bezinning op religie in de hedendaagse Europese cultuur. Uitgangspunt is dat de mens wezenlijk religieus en intellectueel is en dat deze twee in de afgelopen eeuwen in conflict zijn geraakt. Het intellectuele is dominant geworden over het religieuze. Dit heeft geleid tot ervaringen van betekenisloosheid die we kunnen aanduiden met termen als vertwijfeling, nihilisme en absurdisme. Dit wordt getoond aan de hand van denkers als Kierkegaard, Nietzsche en Camus.

Het boek schetst een mogelijkheid om met deze crisis om te gaan. Ook als we niet aannemen dat er een God bestaat, zijn er vormen van religieus denken mogelijk, bestaande uit contemplatie van het mysterie van het bestaan. Dit noemt Arnold Ziegelaar het parareligieuze leven: leven zonder een traditionele religie, maar zonder seculier te worden. We kunnen onze relatie met de natuur, de kosmos, de aarde en ons bewustzijn verdiepen.

In deze aardse mystiek kunnen we innigheid ervaren met het mysterie van de natuur, de dingen en de ander. Dit wordt getoond aan de hand van filosofische overwegingen en poëtische ervaringen. Het boek is bedoeld voor iedereen die zich wil bezinnen op de levensbeschouwelijke crisis van dit moment en een verlangen voelt naar het religieuze zonder zich thuis te voelen bij traditionele religies.

Arnold Ziegelaar is filosoof, docent en schilder. Hij verricht promotieonderzoek over de grondvraag van de metafysica. Hij publiceerde eerder de boeken Aardse mystiek en Oorspronkelijk bewustzijn.

ISBN: 9789463715867

Deze uitgave verscheen als nr. 20 in de boekenreeks Filosofiegewijs. 

*** Filosoof Eric Bolle

“Een mooi boek. Tegelijk heel diepzinnig en heel toegankelijk. Het meest ben ik getroffen door de manier waarop poëzie wordt ingezet. Het begrip van en de uitleg over het futilisme vind ik ook een prachtige vondst.”

*** Recensie Margot van Kempen

“Het boek kent een mooie opbouw door bij een beschrijving van religie beginnend, via de denkers als Kant, Kierkegaard, Nietzsche en Sartre uit te komen bij het resulterende bestaans- en zijnsmysterie, die zonder god niet op te lossen zijn. Ongeacht de wetenschappelijke ontwikkelingen is er ook nu  nog geen antwoord op de vragen waarom er iets is en niet niets, waarom de wereld zo is als die is, en waarom wij als mensen bewustzijn hebben.  De huidige (niet christelijke) mens moet zich toch door het leven zien te slaan. Het boek beoogt niet een zelfhulpboek te zijn voor mensen die op zoek zijn naar de zin van het leven, maar geeft -ook aan de hand van Ziegelaars persoonlijke ervaringen- wel een feest van herkenning, wat in zichzelf als troostend ervaren kan worden. Ik vind het daarmee een bijzonder mooi boek.”

–> Lees de volledige recensie

*** Nederlandse bibliotheekdienst, recensie december 2025

“Een diepgaande uiteenzetting over het parareligieuze leven en aanverwante filosofische aspecten. Arnold Ziegelaar onderzoekt hoe de individuele mens betekenis en spiritualiteit kan vinden in de wereld om hem heen, buiten de traditionele religieuze kaders om. Daarvoor analyseert hij de rol van persoonlijke ervaringen en reflecties in het vormgeven van een parareligieuze levenshouding. Ziegelaar gaat uit van het idee dat elk mens wezenlijk religieus en intellectueel is, maar dat in de moderne maatschappij het intellectuele de overhand neemt. Hij ziet een parareligieuze levenswijze als een manier om de disbalans te herstellen. Zeer intelligent en uitvoerige geschreven, met enkele gedichten.”

*** NARTHEX Vakblad voor levensbeschouwing en educatie jaargang 25 nr.4, recensie Ger van der Heijden

“In ‘De wandelaar en zijn schaduw’ nodigt Arnold Ziegelaar de lezer uit tot een filosofische wandeling langs de randen van religie, existentie en contemplatie. De boektitel verwijst naar Friedrich Nietzsches Der Wanderer und sein Schatten, het tweede deel van zijn hoofdwerk Menschliches, Allzumenschliches. In een tijd waarin traditionele religies voor velen hun zeggingskracht hebben verloren en het seculiere denken vaak tekortschiet in het bieden van zingeving, verkent Ziegelaar een derde weg: het parareligieuze leven. Dit is geen geloofssysteem, maar een levenshouding die het mysterie van het bestaan erkent zonder dogma’s of theïsme. Ziegelaar stelt dat de mens van nature zowel religieus als intellectueel is, maar dat deze twee dimensies in de moderne tijd uit balans zijn geraakt. Het intellect heeft de overhand gekregen, wat leidt tot gevoelens van vervreemding, nihilisme en absurdisme. Door denkers als Kierkegaard, Nietzsche en Camus te betrekken, toont hij hoe deze crisis filosofisch is verwoord en hoe zij ons kan aanzetten tot herbezinning. Zijn antwoord is geen terugkeer naar religieuze instituties, maar een pleidooi voor aardse mystiek: een diepe verbondenheid met natuur, kosmos en innerlijk bewustzijn. In deze mystiek kunnen we innigheid ervaren met de dingen, de ander en het ondoorgrondelijke. Ziegelaar schrijft met een rustige ernst, afwisselend filosofisch en poëtisch, en nodigt uit tot reflectie zonder te overtuigen. Het boek is geen gemakkelijke kost, maar juist daarin schuilt zijn kracht. Het vraagt van de lezer om zelf te wandelen, te dwalen en te denken. Voor wie zoekt naar een levensbeschouwelijke verdieping buiten de gebaande paden, biedt De wandelaar en zijn schaduw een waardevolle gids. Het is een boek dat niet voorschrijft maar opent – een filosofische metgezel voor wie de schaduw durft te ontmoeten.”

*** Humanistisch verbond, recensie B. Madalijns, januari 2026

“Ziegelaar vertrekt vanuit de overtuiging dat het verdwijnen van religie geen louter intellectuele winst heeft opgeleverd. Wetenschap en rationaliteit zijn onmisbaar, maar zij hebben de fundamentele bestaansvragen niet opgelost: waarom is er iets en niet niets? Wat betekent het om te bestaan in een onverschillig universum? En hoe leven we met eindigheid, toeval en dood? Het moderne secularisme, zo suggereert hij, heeft deze vragen eerder genegeerd dan werkelijk doordacht, of vervangen door pragmatische antwoorden die het ongemak dempen maar niet werkelijk adresseren. (…)

Veel hedendaagse vormen van secularisme zijn pragmatisch geworden. Existentiële vragen worden snel gepsychologiseerd of herleid tot welzijn en zelfzorg. Dat kan helpend zijn, maar het risico bestaat dat vragen naar zinloosheid, eindigheid en onoplosbaarheid systematisch worden geneutraliseerd. Wat niet hanteerbaar is, verdwijnt naar de marge. Daarmee verliest het seculiere mensbeeld aan diepte.

De waarde van een boek als De wandelaar en zijn schaduw ligt precies daarin dat het deze neiging zichtbaar maakt zonder te vervallen in religieuze of spirituele alternatieven. Het suggereert dat verdieping niet ontstaat door nieuwe antwoorden te formuleren, maar door de bereidheid om het ontbreken van antwoorden ernstig te nemen. Dat sluit aan bij een kritisch humanisme dat intellectuele eerlijkheid verkiest boven troost.”

–> Lees de volledige recensie