Handboek diaconie – deel 1: Liefde tot het uiterste toe

Beschrijving

Handboek Diaconie – deel 1: ‘Wat de Bijbel leert over radicale naastenliefde’

Het christendom getuigt van een bizar godsbeeld. De Bijbel verhaalt over een God die niet onverschillig blijft bij het lijden van mensen en die uit grenzeloze solidariteit wordt wat Hijzelf niet is: mens. Die Mensenzoon toont zich bovendien naakt als broze baby in de kribbe en als veroordeelde aan het kruis. Wat een dwaasheid, wat een absurditeit! En net daar geeft God ons een beeld van de liefde tot het uiterste toe. Kunnen ook wij mensen in navolging van Christus zo’n radicale naastenliefde opbrengen, die zelfs de vijandsliefde omvat?

Dit eerste luik van het tweedelige Handboek diaconie verkent de mateloze, universele en onbaatzuchtige liefde die het christendom predikt. Die Bijbelse verkenning is meteen een zoektocht naar de essentie van die godsdienst. Die ligt niet in dogma’s of liturgie, maar in de praktijk van het liefhebben en dienstbaar zijn. De hele Bijbel wijst erop dat je God niet kan loven zonder om te zien naar je medemensen. Je kan niet oprecht God belijden wanneer je je hart gesloten houdt voor de noden van mens en wereld. Als er geen daden voortvloeien uit je geloof, is het een dood geloof of dan ben je een huichelaar. Geloof zonder liefde is zonder betekenis. Dat geldt niet alleen op individueel gebied, maar ook voor de kerkgemeenschap als geheel. Als de kerk niet dient, dient ze tot niets. Het is de hoogste tijd dat ze daarom opnieuw voluit inzet op caritas en diaconie. Zo niet heeft het kerkinstituut geen toekomst. Op de liefde komt het aan.

Emmanuel Van Lierde (Gent, 1976) is filosoof en theoloog. Hij verwierf bekendheid als (hoofd)redacteur van het christelijke opinieweekblad Tertio en door zijn expertise over paus Franciscus en het Vaticaan. Vandaag is hij stafmedewerker bij de West-Vlaamse zorgorganisatie Curando. Gedurende drie jaar verdiepte hij zich als wetenschappelijk medewerker van de Leuvense theologiefaculteit tevens in het belang van diaconie en caritas voor kerk en wereld. Dit tweedelige Handboek diaconie is het resultaat van dat onderzoeksproject.

Met getuigenissen van Toon Clarijs (Poverello), inspecteurs-adviseurs Moishe Mund en Ahmed Azzouz, Kees Zevenbergen (Coraid), Emmanuel Wybo (Biblia), Bert Vanderhaegen (UZ Gent), Katrijn Loverie (De Ark), Mgr. Johan Bonny en Leo De Weerdt (gevangenisaalmoezenier), en een nawoord van Christophe Vekeman.

ISBN: 9789463715607

Zie ook Handboek Diaconie – deel 2: Engagement namens God

Uit het nawoord van Christophe Vekeman:

… Het boek enthousiasmeert, en zelf werd ik van lieverlede iets gewaar dat je wel degelijk aantrekkingskracht, misschien zelfs ‘verleiding’ zou kunnen noemen. Hoe hij het precies doet, zou ik niet kunnen zeggen, maar Van Lierde slaagt er wat mij betreft op weergaloze wijze in om de genoemde mateloosheid, de buitensporigheid, de verregaandheid, de subversiviteit, het anarchistische, het onmodieuze, het ontwrichtende, ontregelende, storende, tegendraadse, provocerende, ik zou bijna durven te zeggen asociale van de christelijke naastenliefde te presenteren als iets wat rechtstreeks appelleert aan wat het ware individu, óók het moderne, bij mijn weten zeer hoog in het vaandel draagt: het recht op eigenzinnigheid, het mentale avontuur, de afkeer van de gezapige levenswijze die nog immer soms als ‘burgerlijk’ wordt aangeduid.

Op die manier lukt het de schrijver om alsnog een hoopvol perspectief tot stand te brengen voor de katholieke godsdienst in ons land en meer algemeen in het Westen: waarom eigenlijk níét zouden pakweg veel jongeren vandaag zich aangesproken kunnen voelen door de ‘kosmopolitische’ portee van de christelijke leer, door de boodschap van ‘iedereen-gelijk-voor-de-liefde’, door de recalcitrante houding van onverzettelijk verzet die eruit spreekt? Het is een belangrijke verdienste van Van Lierde dat hij zijn boek deze vragen laat stellen.

Dat is zijn verdienste, herhaal ik, maar nog belangrijker, nog vreemder, nog merkwaardiger: tezelfdertijd doet hij dus nog iets anders. Tezelfdertijd werken zijn woorden door op strikt particulier gebied, heb ik mogen merken. Tezelfdertijd, bedoel ik, krijgt hij het voor elkaar om je als lezer iets te laten willen wat je eigenlijk, wanneer je eerlijk bent, misschien wel veel liever totáál niet willen zou. En toch wil je het: hoe meer je leest, hoe liever je het wil, willens nillens, zeg maar. …

*** Kunsttijdschrift Vlaanderen, recensie J. Van Rompaey, 6 oktober 2025

“Een lezenswaardig boek dat zijn plaats verdient binnen het kerkelijke landschap én daarbuiten. In een tijd waarin kerkelijke literatuur of literatuur over de kerk vaak verzandt in herhaling of abstractie, biedt dit boek een verrassend frisse en diepgravende bijdrage met concrete handvaten. Van Lierde toont overtuigend aan dat de Bijbel ons nog altijd iets te zeggen heeft over radicale (verregaande en diepgewortelde, cf. radix) naastenliefde, en dat de dienst van de kerk aan de wereld blijvende aandacht en inzet verdient.”

–> Lees de volledige recensie

*** Tertio, recensie L. De Vocht, september 2025 (nr. 12)

“Beleidsmatig krijgt de diaconie binnen de Kerk minder aandacht dan de liturgie en de catechese, stelt Van Lierde enkele malen vast. ‘Het fundament, de kern en het summum van het christendom zou nochtans de radicale naastenliefde moeten zijn’, schrijft de voormalige hoofdredacteur van Tertio. Het eerste deel van het tweeluik draagt als titel Liefde tot het uiterste toe. Het stelt de Bijbelse wortels van de christelijke naastenliefde centraal en verkent aan de hand van diverse theologen en filosofen de mateloze, universele en onbaatzuchtige liefde die het christendom predikt. In het tweede deel gaat de auteur na hoe het die naastenliefde in de loop van de geschiedenis verging en hoe ze vandaag vorm kan krijgen. Uitgebreide persoonlijke getuigenissen brengen heel concreet in beeld wat diaconie precies betekent voor de dertig personen die Van Lierde in beide delen van het handboek aan het woord laat.”