De affectieve plot. Over de vroege romans van Marcel Möring

Beschrijving

Waarom maken sommige romans diepe indruk op hun lezers, ook zonder chronologische vertelstructuur of duidelijke afloop? Bij romans als In Babylon (1997) van Marcel Möring ligt de kracht in hun affectieve plot: de gevoelsmatige samenhang die de leeservaring draagt.

Zulke romans tonen dat het bij lezen primair gaat om de ontwikkeling van stemming, spanning en resonantie. Wie recht wil doen aan deze ervaring, kan niet voorbijgaan aan de affectieve laag van de verhaalde gebeurtenissen en het appèl van de roman als geheel.

Gerda van de Haar ontwikkelt een benadering om deze dimensie van literatuur zichtbaar te maken, geïnspireerd door Gerard Vissers fenomenologie van het affectieve. Zijn begrippen ‘open vormen’ en ‘resonantieruimte’ bieden het kader om de gevoelswerking van literaire teksten te beschrijven via opvallende tekstkenmerken: vindplaatsen van de affectieve plot, van de ‘bevindelijkheid’ die lezers ervaren maar niet zomaar onder woorden kunnen brengen.

De affectieve plot bespreekt de romans waarmee Möring bekend werd: Mendel (1990), Het grote verlangen (1992) en In Babylon (1997). Het is een gids bij deze romans én een uitnodiging tot bredere toepassing van de affectieve benadering.

Gerda van de Haar (1965) is literair essayist en was verbonden aan het tijdschrift Liter. Zij werkt als acquirerend redacteur bij uitgeverij Skandalon. De affectieve plot is haar proefschrift (Universiteit Leiden).

ISBN: 9789463715997

**** Humanistisch Verbond, recensie Benny Madalijns, 26 mei 2026

“Mijns inziens is De affectieve plot een buitengewoon boeken en zeldzaam geslaagd boek dat ik ten stelligste kan aanraden aan iedereen die van Möring houdt, maar evenzeer aan wie zich meer in het algemeen interesseert voor de vraag hoe literatuur haar lezer raakt en waarom dat raken, dat lijfelijke ondergaan van taal, eigenlijk het hart is van wat lezen ons kan geven.”

–> Lees de volledige recensie

**** Friesch Dagblad, interview Tjerk de Reus met Gerda van de Haar, 14 maart 2026

“Wat gebeurt er met je als je een roman leest? Welke ervaring en beleving draag een verhaal op je over? Die vragen interesseren Gerda van de Haar. ‘Je praat bij een roman meestal over wat er gebeurt, de feiten en thema’s. Maar wat je voelt als je leest, dat is er eigenlijk als eerder.’ Ze schreef een studie over het werk van de Joodse schrijver Marcel Möring. (…)

Van de haar ontdekte, zich vastbijtend in de roman, dat er een benadering mogelijk was waarin niet de rationele analyse, maar juist een focus op gevoel, ervaring en stemming leidend was. Dit maakte haar duidelijk, dat je de romans als die van Möring niet zomaar moet benaderen met een analytische blik. Lees eerst eens met een open hart: gevoelig voor de stemming en de diepere ervaringslaag.”

–> Lees de volledige recensie