Queer. Een psychoanalytische queeste

Beschrijving

Queer getuigt van de hedendaagse pluraliteit inzake seksualiteit en gender die wordt gedacht vanuit het bredere LGBTQIA+ spectrum. Op welke manier vormen haar maatschappelijk-culturele manifestaties ook aanleiding tot een psychoanalytische queeste?

Dit boek verkent de queer queeste van de psychoanalyse op drie elkaar doorkruisende niveaus: de psychoanalyse zelf als klinische en antropologische discipline, de genderzoektocht van de patiënt in therapie, en de verhouding van de psychoanalyse tegenover andere disciplines die queer fenomenen onderzoeken. Deze verhouding is op z’n minst complex te noemen. De psychoanalyse als theorie en als praxis is immers niet immuun voor de maatschappelijke tendensen inzake seksualiteit en gender. Laat ze zich er graag of met tegenzin door beïnvloeden? Heeft ze zelf bijgedragen aan deze tendensen vanuit een eigen – misschien impliciet – queer gehalte? Of is de psychoanalyse op dat vlak intern verdeeld of ambivalent? Dit boek onderzoekt de actuele mogelijkheden van een open dialoog tussen queer denken en psychoanalyse.

Jens De Vleminck is doctor in de wijsbegeerte en psychoanalyticus. Hij is werkzaam in het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven en binnen de Associatie KU Leuven.

Michel Thys is klinisch psycholoog, doctor in de wijsbegeerte, psychotherapeut en psychoanalyticus. Hij is werkzaam in privépraktijk te Antwerpen.

Met bijdragen van Thamy Ayouch, Ingrid Demuynck, Lut De Rijdt, Hilde Descamps, Ilse Deurinck, Jens De Vleminck, Mark Kinet, Francis Martens, Anneleen Masschelein, Paul Moyaert, Beatriz Santos, Michel Thys, Trees Traversier, Fons Van Coillie, Rudy Vandenborre, Claudine Vanderborght, Patrick Vandermeersch, Philippe Van Haute en Katrien Van Wambeke.

ISBN: 9789463715065

Reeks Psychoanalytisch Actueel nr. 37

**** Psychiatrie en Filosofie, recensie Wolter de Boer, 4 september 2025

“Door trauma en gender niet als apart van elkaar te zien, zoals een psychiatrisch-classificerende manier van denken voorschrijft, maar als elkaar constituerend en structurerend gebruiken ze psychoanalytische theorie om op een overlappende en resonerende manier na te denken over gender. Deze manier van denken schept niet alleen mogelijkheden omdat ze helpt alle genders (en niet alleen trans genders) te theoretiseren maar ook omdat zo het idee van trans genders als ‘anders,’ met haar pathologische bijklank, probeert weg te maken. Het is, denk ik, een goed voorbeeld van het queer potentieel van psychoanalytische theorie. Mits dus in de juiste handen.

Als Queer. Een psychoanalytische queeste een weerslag is van de status van queer psychoanalyse in de lage landen dan stemt het grootste deel van de stukken die erin opgenomen zijn dan ook weinig hoopvol, en is Masscheleins opmerking juist: dat ‘de reikwijdte van queer theory binnen de klinische psychoanalyse nog maar weinig bekend is.’ Queer gaat over het buiten de norm vallen, over dat wat slecht te begrijpen en slecht begrepen is, over in proces en ontwikkeling zijn, over openen, over breken en over falen. Dat maakt queer ongrijpbaar en spannend. Door queer steeds in een archaïsch raamwerk te willen vatten maak je haar monddood, en ontzeg je haar alle radicale potentieel die ze van zichzelf in zich heeft. En gezien haar inherente queerness, legt psychoanalyse zo ook zichzelf het zwijgen op.”

–> Lees de volledige recensie