TOP – Tijdschrift voor Ouderenpsychologie jrg. 2 nr. 2

Beschrijving

Een los nummer bestellen kan via gens@spabonneeservice.nl
Een abonnement telt 4 nummers per jaar. Zie onze abonnementspagina.

---

Inhoud van dit nummer

REDACTIONEEL
Ken je geschiedenis!
Lies Van Assche

GEVALSBESCHRIJVING
EMDR na een delier
Denise J.C. Hanssen, Fijanne Strijkert, Barbara C. van Munster & Myrthe E. Scheenen

Een delier is een acute verwardheidstoestand die vaak voorkomt bij ouderen, vooral bij mensen met een kwetsbare gezondheid. Het doormaken van een delier kan emotionele sporen achterlaten die de ervaren kwaliteit van leven beïnvloeden. In de huidige richtlijnen voor de behandeling van een delier wordt echter weinig aandacht besteed aan deze emotionele impact. In deze gevalsbeschrijving tonen wij hoe EMDR kan worden ingezet om het herstel van de emotionele gevolgen van een delier te ondersteunen.

KLINISCHE LES
Leeftijd: doet die ertoe bij psychotrauma?
Jeannette Lely

Ondanks groeiende evidentie dat traumagerichte psychologische behandeling bij ouderen met posttraumatische stressstoornis (PTSS) veilig en effectief is, lijkt leeftijd in de behandelpraktijk een negatieve rol te spelen. Ouderen stuiten op drie barrières: een lage herkenningsgraad van PTSS in de eerstelijnszorg, de angst bij henzelf voor een stigma met betrekking tot mentale problemen, en het hardnekkige pessimisme bij professionals over de behandelmogelijkheden van ouderen. Binnen deze barrières speelt ook een interne vorm van leeftijdsdiscriminatie (ageism) mee, waardoor ouderen minder gemotiveerd zijn om behandeling te zoeken of te accepteren. Door hoge comorbiditeit van PTSS met andere somatische of psychiatrische problemen betekent onder-behandeling een toename van medische consumptie en daarmee hogere economische kosten. De sleutel in de strijd tegen leeftijdsdiscriminatie ligt in herkenning van de impact van PTSS en een zorgvuldige, leeftijdsbewuste toepassing van stoornisspecifieke interventies.

KORTE BIJDRAGE
Groepsschematherapie met psychomotorische therapie voor ouderen
Van onderzoek naar praktijk
Wytske van der Veen & Silvia van Dijk

Ouderen met persoonlijkheidsstoornissen krijgen vaak nog onvoldoende een passende behandeling. Groepsschematherapie is een effectieve behandelvorm die goed aansluit bij ouderen, met aandacht voor de levensgeschiedenis, hardnekkige patronen en onvervulde emotionele basisbehoeften. In combinatie met psychomotorische therapie ontstaat een ervaringsgerichte groepsbehandeling, waarin emoties voelbaar worden en nieuw gedrag geoefend kan worden in een veilige groepscontext.

KLINISCHE LES
Persoonlijkheidsdiagnostiek bij ouderen
De kracht van een dimensionale aanpak
Jessica Vandezande, Gina Rossi, Eva Dierckx, Morag Facon, Selinay Sürer & Bas van Alphen

Het traditionele, categoriale model uit sectie II van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR) beschouwt persoonlijkheidsstoornissen als afzonderlijke klinische syndromen, wat de realiteit met hoge comorbiditeit en heterogeniteit niet weerspiegelt. Bovendien zijn de categoriale criteria onvoldoende afgestemd op de leef- en belevingswereld van ouderen. Het Alternatieve Model voor Persoonlijkheidsstoornissen (AMPS) uit sectie III brengt als dimensionale benadering de ernst en de aard van persoonlijkheidspathologie verfijnder en meer genuanceerd in kaart. Deze klinische les, met een casus van een 70-jarige vrouw, laat de kracht van deze dimensionele aanpak zien.

KLINISCHE LES
Slaapkwaliteit als zorgprioriteit
Waarom de diepeslaapfase belangrijk is voor (cognitieve) gezondheid in de ouderenzorg
Jana Thomas & Jurgen Claassen

Slaap speelt een cruciale rol in cognitieve gezondheid. Terwijl slechte slaapkwaliteit een vroeg symptoom kan zijn van dementie, heeft onderzoek aangetoond dat slechte slaap op lange termijn kan bijdragen aan het ontwikkelen van neurodegeneratieve ziekten (zoals de ziekte van Alzheimer). In de ouderenzorg wordt dit aspect echter nog vaak onderschat. Recent onderzoek bij havenloodsen liet zien dat voldoende diepe slaap een compenserend effect kan hebben, ondanks langdurige periodieke verstoorde slaap. Dit benadrukt het belang van de diepeslaapfase voor de gezondheid van de hersenen, waarbij voldoende diepe slaap bijdraagt aan het afvoeren van schadelijke stoffen (zoals amyloïd-β). In dit artikel bespreken we de studies die tot deze inzichten hebben geleid en brengen we in kaart hoe slaapinterventies ter bevordering van de slaapkwaliteit binnen een holistische benadering kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit van leven en de cognitieve gezondheid met specifieke aandacht voor ouderen als risicogroep.

BOEKBESPREKING
Psychologie in het verpleeghuis
Hermine de Bonth

NIEUWS UIT DE OUDERENPSYCHOLOGIE
Evenementen, boeken, proefschriften, richtlijnen en podcasts

SLIJPSTEEN VOOR DE GEEST
Ruiken: een (te) weinig beproefd zintuig bij onderzoek van cognitieve achteruitgang
Han Diesfeldt

Sinds de COVID-19-pandemie groeit de belangstelling voor onderzoek van de reukzin, die bij sommige mensen tijdens en na een infectie met het coronavirus achteruitgaat of verdwijnt. Veranderingen in het waarnemen van geur treden ook bij veroudering op. Vermindering van geurwaarneming blijkt in longitudinaal onderzoek een voorspeller voor het ontstaan van een lichte cognitieve stoornis (MCI) en dementie.

---

Het Tijdschrift voor Ouderenpsychologie is een samenwerking met het Nederlands Instituut van Psychologen en Gompel&Svacina uitgevers 

Zie ook: http://ouderenpsychologie.eu