Inclusief gedrag. Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedrag

Beschrijving

Elke klas heeft haar buitenbeentjes en dwarsliggers. Juist deze leerlingen kunnen gebaat zijn met inclusief onderwijs. Het ingewikkelde gedrag van een leerling mag geen reden zijn om inclusie uit te stellen. Inclusief onderwijs biedt namelijk een antwoord op probleemgedrag in de klas. Het benadrukt aandacht voor iedereen, stimuleert samenwerking en nodigt uit tot creatieve oplossingen.

Dit staat in scherp contrast met de gebruikelijke aanpak van probleemgedrag: een eenzijdige focus op de ‘problematische’ leerling, individuele programma’s en strengere regels. Zo’n aanpak vergroot de problemen vaak, in plaats van ze op te lossen. Het is effectiever om leerlingen te betrekken bij een gezamenlijke zoektocht naar oplossingen.

Gedrag is geen vaststaand kenmerk van een leerling, maar een manier waarop een leerling probeert om te gaan met een complexe situatie. Deze aanpak kan beïnvloed en veranderd worden. Hetzelfde geldt voor de leraar. Ook de leraar moet bereid zijn zijn visie en gedrag – soms fundamenteel – te herzien. Daarbij is het essentieel dat het schoolsysteem deze verandering ondersteunt en stimuleert. Inclusie vereist een bewuste en georganiseerde aanpak.

Gijs H. van Gemert was buitengewoon hoogleraar Gehandicaptenzorg. Hij heeft tientallen jaren gewerkt als consulent en adviseur op het gebied van ernstige gedragsproblemen en de manier waarop men daar dagelijks mee kan omgaan.

Karlieneke Speijers heeft verschillende rollen vervuld in het onderwijs: leraar, intern begeleider en leidinggevende. Zij heeft ervaring binnen het regulier basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en speciaal onderwijs. Momenteel werkt ze als regisseur Onderwijs & Kwaliteit bij een bestuur voor het regulier basisonderwijs. Ze introduceert inclusie en zoekt aansluiting bij de praktijk van het onderwijs vanuit leraarperspectief.

Sofie Sergeant is Bijzonder Lector Inclusie en Veerkracht in het Onderwijs aan de Hogeschool Utrecht. Ze doceert en doet onderzoek op het gebied van inclusief onderwijs. Op verschillende plaatsen in Nederland en in het buitenland voert ze projecten uit ter bevordering van inclusief onderwijs.

ISBN: 9789463715423

*** Wendy de Groot, rustmomentindeklas.nl

“Dit praktische en inspirerende boek ligt sinds vorige week ook op mijn nachtkastje. Absoluut een aanrader: inspirerend, praktisch en laat je soms ook anders kijken.
De bevlogenheid van de auteurs hebben mij in het boek (en ontmoetingen in het echt ;-)) ook geraakt, hoe inclusief gedrag het verschil maakt.”

*** Nederlandse Bibliotheekdienst, 25 juni 2025

“Inclusief gedrag, Een inzichtelijk boek over inclusief onderwijs. Dit boek bespreekt de voordelen van inclusief onderwijs voor leerlingen die ongewenst gedrag vertonen. De auteurs betogen dat de traditionele aanpak van probleemgedrag, met scherpe regels en individuele programma’s, het gedrag uitvergroot in plaats van oplost. Ze pleiten voor een inclusievere benadering, gebaseerd op samenwerking, betrokkenheid en acceptatie van het individu. De auteurs leggen uit dat leerkrachten inclusiever kunnen handelen en dat scholen en schoolbesturen deze veranderingen moeten ondersteunen. Deze ideeën worden toegelicht aan de hand van realistische voorbeelden, maar de nadruk ligt meer op het ‘waarom’ van inclusief onderwijs. In prettig leesbare stijl geschreven. Met kleurenillustraties. Met name geschikt voor onderwijsprofessionals.”