TOP – Tijdschrift voor Ouderenpsychologie jrg. 3 nr. 1

Beschrijving

Een los nummer bestellen kan via gens@spabonneeservice.nl
Een abonnement telt 4 nummers per jaar. Zie onze abonnementspagina.

---

Themanummer: forensische ouderenpsychologie

REDACTIONEEL
Vergrijzing in het forensische domein: ouderencriminaliteit, detentie en tbs in Nederland
Bas van Alphen & Marije van Willigenburg

BETOOGARTIKEL
Ouderen in het strafrecht: de veranderende realiteit in gevangenissen en de forensische zorg
Maaike Kempes, Louise Smallenburg & Sabine Roza

De toenemende vergrijzing binnen het gevangeniswezen en de forensische zorg zorgt voor complexe gezondheidsvraagstukken en uitdagingen. Vanuit onze wetenschappelijke, diagnostische, zorgverlenende en adviserende rol aan de rechtspraak, gevangeniswezen en het ministerie belichten we oorzaken en gevolgen van deze vergrijzing. We betogen dat ouderen in het strafrecht niet alleen medische of gedragskundige vragen met zich meebrengen, maar vaak ook leiden tot organisatorische, juridische en moreel-ethische dilemma’s rond veiligheid, strafuitvoering en humane zorg. Zonder passende differentiatie in zorg en verblijf, over de muren en schotten heen, dreigt deze groep onvoldoende ondersteuning te krijgen. Verdere ontwikkeling van gespecialiseerde forensische en niet-forensische ouderenzorg is nodig om de uitdagingen van de toekomst het hoofd te kunnen blijven bieden.

GEVALSBESCHRIJVING
Tussen zorg en straf
Een patiënt met dementie, een psychiatrische stoornis en ernstig delictgedrag
Marije van Willigenburg

Deze casus van een 77-jarige man laat zien hoe moeilijk het is om passende zorg te organiseren voor ouderen met zowel psychiatrische als neurocognitieve problematiek die een ernstig delict hebben gepleegd. Meneer K., met een voorgeschiedenis van psychotische klachten en later de ziekte van Alzheimer, stak een verzorgingsmedewerkster neer vanuit paranoïde wanen. Tijdens meerdere pro Justitia-onderzoeken over een periode van drie jaar verschoof de diagnose van schizofrenie naar gevorderde dementie met psychotische kenmerken. Zowel de GGZ, de tbs-sector als de VVT bleek onvoldoende toegerust om passende behandeling, beveiliging en begeleiding te bieden. Hierdoor verbleef hij langdurig in detentie, ondanks zijn ontoerekeningsvatbaarheid. Uiteindelijk werd met grote inspanning een verpleeghuis gevonden, maar ook daar ontstonden direct spanningen. De casus benadrukt de noodzaak van gespecialiseerde forensisch-psychogeriatrische voorzieningen en betere samenwerking tussen GGZ, VVT en forensische zorg.

OORSPRONKELIJK ARTIKEL
Oudere daders met vermoeden van een neurocognitieve stoornis
Een verkennende studie
Sigfried Schouws, Naomi Prent, Frank Jonker & Cees Jonker

Dit onderzoek richt zich op oudere daders, een groep die binnen de wetenschap relatief weinig aandacht krijgt. Het onderzoekt de relatie tussen cognitief functioneren, neurologische diagnoses en het type delict dat oudere daders plegen. Aan de hand van forensische rapporten werden 81 verdachten van 60 jaar en ouder onderzocht. Bij twee derde van hen was sprake van enige vorm van cognitieve stoornissen. Er werden drie groepen onderscheiden, cognitief gestoord (75+ en vooral betrokken bij geweldsdelicten), cognitief beperkt (vooral bij geweld- en zedendelicten) en cognitief licht of niet beperkt (vooral bij andere misdrijven). De bevindingen onderstrepen het belang van gedegen neurocognitief onderzoek bij oudere verdachten voor passende behandeling en het voorkomen van recidive.

FORUM
Reflectie op het artikel ‘Oudere daders met vermoeden van een neurocognitieve stoornis’
Marije van Willigenburg

Reactie op reflectie op het artikel ‘Oudere daders met vermoeden van een neurocognitieve stoornis’
Sigfried Schouws, Naomi Prent, Frank Jonker & Cees Jonker

OORSPRONKELIJK ARTIKEL
Ouderen in detentie in een internationaal perspectief
Peter Braun

Door informatie te verzamelen van een groep deskundigen in verschillende landen over de zorg voor oudere gedetineerden en forensisch-psychiatrische patiënten in hun respectievelijke landen, was het mogelijk om gegevens over dit onderwerp uit ongeveer tien landen te verkrijgen. Slechts enkele landen of regio’s beschikken over specifieke voorzieningen of voeren hiervoor een specifiek beleid. Daarin is Nederland niet het enige land. De groei van het aantal ouderen in detentie en de forensische psychiatrie noodzaakt echter tot het formuleren van oplossingen voor de problemen die zich in het veld in toenemende mate presenteren. Leren van de initiatieven die elders in de wereld worden genomen, zoals in Finland, enkele plaatsen in Duitsland en Taiwan, lijkt een voor de hand liggende stap.

GEVALSBESCHRIJVING
Levensdelict op hoge leeftijd
Cognitieve kwetsbaarheid en forensische duiding
Thijs van de Kant & Frank Jonker

NIEUWS UIT DE OUDERENPSYCHOLOGIE
Evenementen, publicaties, proefschriften en richtlijnen

SLIJPSTEEN VOOR DE GEEST
Oudere delinquenten: wanneer denken aan dementie?
Han Diesfeldt

Als een oudere volwassene een delict pleegt, welke combinatie van gegevens doet een forensisch psycholoog of psychiater dan denken aan een progressieve hersenaandoening?

---

Het Tijdschrift voor Ouderenpsychologie is een samenwerking met het Nederlands Instituut van Psychologen en Gompel&Svacina uitgevers 

Zie ook: http://ouderenpsychologie.eu